1.පදාර්ථයේ විපර්යාස වර්ග ,

* භෞතික විපර්යාස (Physical Changes):

* මෙහිදී සිදුවන්නේ පදාර්ථයේ ස්වභාවයේ (ආකාරයේ - රූපයේ, ප්‍රමාණය, අවස්ථාවේ) වෙනසක් පමණි.

නව ද්‍රව්‍ය සෑදෙන්නේ නැත.

උදාහරණ: අයිස් දියවීම, ජලය වාෂ්ප වීම, වීදුරුවක් බිඳීම.

රසායනික විපර්යාස (Chemical Changes / Reactions):

මෙහිදී නව රසායනික ද්‍රව්‍ය සෑදේ.
පරමාණු අතර ඇති රසායනික බන්ධන කැඩී නව බන්ධන ඇතිවේ.

උදාහරණ: යකඩ මළ බැඳීම, කඩදාසියක් දැවීම, ආහාර දිරවීම.

රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වර්ග

ප්‍රධාන වශයෙන් රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වර්ග කිහිපයක් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ:

සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියා (Combination Reactions):

ද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් එකතු වී එක් සංයෝගයක් සාදයි.

උදා: A + B \ AB

වියෝජන ප්‍රතික්‍රියා (Decomposition Reactions):

එක් සංයෝගයක් කැඩී ද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් සාදයි. (තාපයෙන්, විද්‍යුතයෙන් හෝ ආලෝකයෙන් කළ හැක)

උදා: AB \ A + B

ඒක විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා (Single Displacement Reactions):

එක් මූලද්‍රව්‍යයක් සංයෝගයක ඇති වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයක් විස්ථාපනය කර නව සංයෝගයක් සාදයි.
මෙහිදී සක්‍රියතා ශ්‍රේණිය (Reactivity Series) වැදගත් වේ. (වැඩි සක්‍රියතාවක් ඇති ලෝහයක් අඩු සක්‍රියතාවක් ඇති ලෝහයක් විස්ථාපනය කරයි).

උදා: A + BC \ AC + B

ද්විත්ව විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා (Double Displacement Reactions):
සංයෝග දෙකක කොටස් අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් හුවමාරු වී නව සංයෝග දෙකක් සාදයි.

* උදා: AB + CD \ AD + CB

රසායනික සමීකරණ

* රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් කෙටියෙන් දැක්වීමට යොදා ගනී.

* ප්‍රතික්‍රියක (Reactants) සහ නිෂ්පාදන (Products) සංකේත මගින් දක්වයි.

* රසායනික සමීකරණ තුලනය කිරීම (Balancing Chemical Equations) මූලික වේ. (පදාර්ථ සංස්ථිති නියමය අනුව, ප්‍රතික්‍රියකවල ඇති පරමාණු ගණන නිෂ්පාදනවල ඇති පරමාණු ගණනට සමාන විය යුතුය).

ලෝහ නිස්සාරණය

* පොළොවේ ඇති ලෝහ ඛනිජවලින් (Metals Ores) ලෝහ වෙන්කර ගැනීම (Extraction) පිළිබඳව ඉගෙන ගනී.

* විශේෂයෙන්ම යකඩ නිස්සාරණය (Extraction of Iron) සහ ඇලුමිනියම් නිස්සාරණය (Extraction of Aluminium) සඳහා යොදන ක්‍රම සාකච්ඡා කෙරේ.

පරිසරයට බලපෑම

* වායුගෝලයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (Carbon Dioxide) මට්ටම ඉහළ යාම සහ හරිතාගාර ආචරණය (Greenhouse Effect), ගෝලීය උෂ්ණත්වය (Global Warming) සහ ඒවායේ ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කරයි.